Kan de vereffenaar de nalatenschap ook verdelen?

Er bestaat regelmatig discussie over de vraag wanneer de vereffening van een nalatenschap is afgerond, omdat erfgenamen verwachten dat de vereffenaar de nalatenschap ook gaat verdelen. Deze vraag speelt met name als de vereffenaar is benoemd door de rechtbank, omdat in dat geval de vereffenaar en erfgenamen vaak niet dezelfde persoon zijn. In dit artikel wordt ingegaan op de vraag of de vereffenaar ook mag verdelen en op de vraag of er überhaupt tijdens de vereffening al mag worden verdeeld.

Vereffening na beneficiaire aanvaarding of benoeming van een vereffenaar

Als de nalatenschap beneficair is aanvaard, dan moet de nalatenschap (uitzonderingen daargelaten) vereffend worden. Voor meer informatie over de vraag of een nalatenschap vereffend moet worden, klikt u hier. Als de de nalatenschap beneficiair is aanvaard, dan zijn de erfgenamen gezamenlijk vereffenaar (er is dan sprake van de lichte vereffening). Het kan ook zijn dat de rechtbank een vereffenaar benoemt (we komen dan in de zware vereffening). Er kunnen verschillende aanleidingen zijn om een vereffenaar te laten benoemen. In sommige gevallen lukt het de erfgenamen onderling gewoon niet om tot een afwikkeling van de vereffening te komen en is benoeming van een vereffenaar noodzakelijk.

Wat is de taak van de vereffenaar

De vereffenaar(s) zal (zullen) inventariseren welke bezittingen en schulden deel uitmaken van de nalatenschap. Er zal een boedelbeschrijving worden gemaakt en worden gekeken of het nodig is om goederen te gelde te maken om de schulden van de nalatenschap te voldoen. Uiteindelijk is het doel om liquiditeiten te creeëren om de schulden te betalen. In sommige gevallen resteert er dan nog een overschot (de bezittingen zijn groter dan de schulden)

De vereffenaar mag niet verdelen

Als de schulden zijn betaald, dan eindigt de taak van de vereffenaar(s). De vereffenaar mag de nalatenschap namelijk niet verdelen. Het overschot moet de vereffenaar conform het bepaalde in artikel 4:226 BW afgeven aan de erfgenamen.

Als er wordt verzocht om benoeming van een vereffenaar, omdat er onenigheid is tussen de erfgenamen, dan is het dus zaak om goed te kijken wat de geschilpunten zijn. Als de geschilpunten zien op zaken die spelen in de verdeling, dan is er voor de vereffenaar feitelijk geen taak meer weggelegd en kan het verzoek worden afgewezen. Die situatie kan zich bijvoorbeeld voordoen als de schuldeisers en de erfgenamen dezelfde personen zijn, denk daarbij aan het geval dat de erfgenamen ook nog vorderingen hebben uit het vooroverlijden van de eerst overleden ouder. Er zijn dan mogelijk welliswaar nog schulden, maar als de schuldeisers en de erfgenamen dezelfde personen zijn, dan zal het geschil kunnen worden doorgeschoven naar de verdelingsfase. De rechtbank Rotterdam heeft recent het verzoek om benoeming van een vereffenaar om die reden afgewezen (Rechtbank Rotterdam 22 oktober 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:13010).

Heeft de vereffenaar dan nooit een taak bij verdeling?

In uitzonderingsgevallen kan de vereffenaar toch een rol spelen bij de verdeling van een nalatenschap. De vereffenaar die zijn werkzaamheden heeft voltooid en een overschot heeft, moet de overgebleven goederen afgeven aan de erfgenamen, of – bij een wettelijke verdeling – aan de langstlevende echtgenoot. Als niet alle erfgenamen bereid zijn om de goederen van de nalatenschap in ontvangst te nemen, dan moet de vereffenaar er op grond van de wet voor zorgdragen dat de nalatenschap wordt verdeeld. De vereffenaar gaat ook in dat geval nog steeds niet zelf de nalatenschap verdelen. Hij zal proberen om de erfgenamen in beweging te krijgen zodat zij samen tot een verdeling komen. Als dat niet lukt zal de vereffenaar de verdeling aan de rechter voorleggen, met in de regel het verzoek te bepalen dat eventuele niet-meewerkende erfgenamen worden vertegenwoordigd door een door de rechter te benoemen onzijdig persoon.

Tijdens de vereffening mag in beginsel ook niet worden verdeeld

De vereffening neemt soms heel veel tijd in beslag, zodat erfgenamen zich wellicht de vraag stellen of er tijdens de vereffening niet ook al verdeeld kan worden. Het antwoord op de vraag of er mag worden verdeeld tijdens de vereffening is in beginsel ook nee. In artikel 4:222 BW is namelijk  bepaald welke artikelen tijdens de vereffening van toepassing zijn en artikel 3:178 BW (op grond waarvan verdeling kan worden gevorderd) valt daar niet onder en is tijdens de vereffening niet van toepassing. Er zijn echter uitzonderingssituaties. De Hoge Raad heeft op 19 mei 2017 (ECLI:NL:HR:2017:939) overwogen dat er situaties denkbaar zijn dat er al verdeeld wordt tijdens de vereffening. Uiteraard dient dan wel de positie van de schuldeisers te worden gewaarborgd. Voor meer informatie over de mogelijkheden van verdeling tijdens de vereffening klik hier.

De vereffenaar heeft geen rol in de verdeling

Uit vorenstaande wordt duidelijk dat de vereffenaar de nalatenschap niet mag verdelen en dat er tijdens de vereffening in beginsel ook nog niet verdeeld mag worden.