5 tips voor de executeur bij de verkoop van goederen uit een nalatenschap

Na de benoeming tot executeur komt er veel op een executeur af. De executeur is belast met het beheer van de nalatenschap en moet er onder meer voor zorgen dat schulden worden voldaan. Bij gebrek aan liquiditeiten in de nalatenschap kan het nodig zijn om goederen van de erflater te verkopen voor de voldoening van de opeisbare schulden. De wet bevat belangrijke regels die iedere executeur moet kennen voordat hij goederen van de erflater te gelde maakt. Met onderstaande vijf tips voorkomt u problemen en zorgt u voor een zorgvuldige afwikkeling van de nalatenschap.

 

Tip 1: Verkoop goederen alleen als dat nodig is voor de betaling van opeisbare schulden

Een executeur heeft niet de vrijheid om naar eigen inzicht goederen uit de nalatenschap te verkopen. De wet bepaalt dat een executeur slechts tot verkoop van goederen mag overgaan voor zover dit nodig is voor de voldoening van opeisbare schulden van de nalatenschap.

Dat betekent dat een verkoop alleen gerechtvaardigd is wanneer er daadwerkelijk schulden moeten worden betaald en daarvoor onvoldoende liquide middelen beschikbaar zijn. Voordat tot verkoop wordt overgegaan, is het daarom verstandig eerst inzichtelijk te maken welke schulden opeisbaar zijn, welke liquide middelen beschikbaar zijn en waarom verkoop noodzakelijk is. Overigens is het zo dat een executeur ook goederen van de nalatenschap mag (en soms moet) verkopen in het kader van het beheer, dus ook als er geen opeisbare schulden zijn.

 

Tip 2: Overleg zoveel mogelijk met de erfgenamen

Tenzij de erflater in zijn testament anders heeft bepaald, moet de executeur bij de keuze van de te verkopen goederen en de wijze waarop deze worden verkocht zoveel mogelijk overleg voeren met de erfgenamen.

De wet verlangt geen volledige overeenstemming tussen de erfgenamen en de executeur, maar wel dat de executeur de erfgenamen betrekt bij belangrijke beslissingen. Daarbij kan worden gedacht aan de keuze welk goed wordt verkocht indien meerdere goederen voor verkoop in aanmerking komen, het moment waarop tot verkoop wordt overgegaan of de vraag of een goed eerst binnen de familie wordt aangeboden voordat verkoop aan een derde plaatsvindt. Door tijdig overleg te voeren ontstaat vaak meer begrip voor de gemaakte keuzes en kunnen eventuele conflicten worden voorkomen.

 

Tip 3: Neem bezwaren van erfgenamen serieus

Het komt regelmatig voor dat een erfgenaam bezwaar heeft tegen een voorgenomen verkoop. Denk bijvoorbeeld aan een erfgenaam die de ouderlijke woning graag binnen de familie wil houden of die van mening is dat een verkoop op dat moment financieel ongunstig is.

De wet bepaalt dat de executeur een erfgenaam die bezwaar maakt in de gelegenheid moet stellen om de beslissing van de kantonrechter in te roepen, tenzij dit in het testament anders is geregeld. De executeur doet er daarom verstandig aan een voorgenomen verkoop tijdig aan de erfgenamen kenbaar te maken en hen een redelijke termijn te geven om eventuele bezwaren naar voren te brengen. Indien een erfgenaam bezwaar maakt, doet de executeur er vervolgens goed aan hem te wijzen op de mogelijkheid om de kantonrechter om een oordeel te vragen. Daarmee kan worden voorkomen dat achteraf discussie ontstaat over de rechtmatigheid van het handelen van de executeur.

 

Tip 4: voor verkoop geen toestemming van erfgenamen vereist, tenzij…

Een veel voorkomende misvatting is dat een executeur voor iedere verkoop de toestemming van de erfgenamen nodig heeft. In beginsel is dat niet het geval. De executeur ontleent zijn bevoegdheid tot tegeldemaking rechtstreeks aan de wet en kan, voor zover de verkoop noodzakelijk is voor de voldoening van opeisbare schulden van de nalatenschap, zelfstandig handelen.

Dat kan anders zijn indien de erflater in zijn testament beperkingen heeft gesteld aan de bevoegdheden van de executeur of aanvullende voorwaarden heeft verbonden aan een verkoop. Het is daarom van belang om vooraf zorgvuldig na te gaan welke bevoegdheden de executeur op grond van het testament heeft en of voor bepaalde rechtshandelingen alsnog de medewerking of toestemming van de erfgenamen is vereist.

Indien toestemming van erfgenamen vereist is maar deze niet wordt verleend, kan de kantonrechter in bepaalde gevallen vervangende machtiging verlenen. Hierdoor hoeft een noodzakelijke afwikkeling van de nalatenschap niet vast te lopen doordat één of meer erfgenamen hun medewerking weigeren.

 

Tip 5: Laat een recent taxatierapport opstellen

Gaat de executeur over tot verkoop van een goed uit de nalatenschap, dan is het verstandig om eerst de waarde daarvan door een deskundige te laten vaststellen. Dat geldt vooral voor woningen, kunstvoorwerpen, verzamelingen, sieraden en andere goederen waarvan de waarde niet eenvoudig is te bepalen. Een onafhankelijke taxatie geeft richting aan de verkoopprijs en helpt te voorkomen dat achteraf discussie ontstaat over de waarde van het verkochte goed.

Mocht achteraf toch discussie ontstaan dat een goed voor een te laag bedrag is verkocht, dan kan de executeur met het taxatierapport onderbouwen dat hij zorgvuldig heeft gehandeld en de verkoopprijs heeft gebaseerd op een onafhankelijke waardebepaling.

 

Tot slot over de bevoegdheid van de executeur

De bevoegdheid van een executeur om goederen uit een nalatenschap te verkopen is niet onbeperkt. Verkoop mag slechts plaatsvinden voor de voldoening van opeisbare schulden van de nalatenschap of in het kader van beheer en moet met de nodige zorgvuldigheid worden voorbereid. Overleg met erfgenamen, neem bezwaren serieus en zorg voor een objectieve waardebepaling van de te verkopen goederen.

De belangrijkste tip is misschien wel de eenvoudigste: houd de erfgenamen gedurende het gehele proces goed op de hoogte. Transparante communicatie voorkomt wantrouwen, misverstanden en uiteindelijk juridische procedures. Daarmee vergroot u de kans op een soepele afwikkeling van de nalatenschap.