Waarom professionele nalatenschapsafwikkeling steeds belangrijker wordt
NOVEX-voorzitter Joost Diks over de groeiende rol van professionele executeurs en vereffenaars.Het aantal nalatenschappen groeit, familieverhoudingen worden complexer en ook het erfrecht ontwikkelt zich razendsnel. Volgens Joost Diks, erfrechtadvocaat en sinds 2024 voorzitter van de Nederlandse organisatie voor executeurs (NOVEX), neemt de behoefte aan professionele executeurs en vereffenaars daarom alleen maar verder toe.
Als voorzitter van NOVEX houdt Diks zich onder meer bezig met de certificering van executeurs, levensexecuteurs en vereffenaars. “Wij proberen ervoor te zorgen dat er altijd voldoende goede afwikkelaars zijn”, vertelt hij. “Dat is belangrijk, want de vraag naar goede professionals groeit.”
Nalatenschappen worden steeds complexer
Die groei hangt nauw samen met de veranderende praktijk. “Er zijn veel nalatenschappen en die worden ook steeds complexer. Dat kan komen door de omvang van het vermogen, maar ook doordat er soms geprocedeerd moet worden of omdat erfgenamen uit verschillende gezinnen komen. Daarnaast zien we steeds meer ondernemingsvermogen en ingewikkelde testamenten, zoals tweetrapstestamenten.”
Ook binnen de rechtspraak volgen de ontwikkelingen elkaar snel op. “Het erfrecht ontwikkelt zich steeds sneller, omdat er veel zaken aan de rechter worden voorgelegd. Uiteindelijk zet de Hoge Raad een lijn uit en daardoor ontwikkelt het rechtsgebied zich voortdurend.”
De meerwaarde van een professional
Juist die toenemende complexiteit maakt dat een professionele executeur of vereffenaar steeds vaker uitkomst biedt. “Wat je natuurlijk altijd wilt, is dat een nalatenschap goed en efficiënt wordt afgewikkeld. Als er veel onenigheid is of een nalatenschap ingewikkeld wordt, kan het verstandig zijn om een professionele vereffenaar of executeur in te schakelen. Die is onafhankelijk, onpartijdig en heeft geen eigen belang bij de nalatenschap. Je hebt oog voor de emoties, maar je wordt er niet in meegezogen.”
Volgens Diks kiezen steeds meer mensen daar bewust al tijdens hun leven voor. “Mensen willen graag voorkomen dat er na hun overlijden ruzie ontstaat. Daarom zie je steeds vaker dat direct een professionele executeur wordt benoemd. Dat geeft rust en het gevoel dat alles goed geregeld is.”
Samenwerking wordt steeds belangrijker
Ook notarissen krijgen steeds vaker met deze ontwikkeling te maken. De druk op het notariaat neemt toe en tegelijkertijd stijgt het aantal complexe nalatenschappen. Diks verwacht daarom dat de afwikkeling steeds vaker wordt verdeeld over verschillende beroepsgroepen.
“Het notariaat is heel druk. Gelukkig zijn er notariskantoren die zich hierin blijven specialiseren, maar je ziet ook dat steeds vaker professionals uit andere beroepsgroepen als executeur of vereffenaar optreden. Vooral bij complexe boedels zal die samenwerking alleen maar belangrijker worden.”
Die samenwerking verloopt volgens hem in de praktijk heel natuurlijk. “Een notaris kan executeur of vereffenaar zijn en een advocaat inschakelen voor een procedure of juridisch advies. Andersom schakelt een advocaat juist weer een notaris in wanneer bijvoorbeeld een notariële akte nodig is. Zo vullen de verschillende disciplines elkaar aan.”
De vraag blijft groeien
Een veelvoorkomend misverstand is volgens Diks dat de rol van executeur eenvoudig zou zijn. “Particulieren denken soms: ik begin er gewoon aan en zie wel hoe het loopt. Maar als er iets misgaat, kun je aansprakelijk worden gesteld voor de schade. Je moet je daarom goed afvragen of je deze verantwoordelijkheid zelf wilt dragen of dat het verstandiger is om een professional in te schakelen.”
Dat de vraag naar professionele executeurs en vereffenaars de komende jaren verder zal toenemen, daar twijfelt Diks niet aan. “Alleen al door het groeiende aantal nalatenschappen, de toenemende complexiteit en de geschillen die we zien ontstaan, verwacht ik dat deze ontwikkeling zich de komende jaren zal voortzetten.”